اما مسئله این است که چرا دادشاه گروه اصل چهار را کشت؟ آنچه مسلم است اینکه او از سوی عوامل دولت به طور غیرمستقیم حمایت می شد، به خصوص از سوی دارو دسته علم، تا اینکه طی توطئه ای حساب شده و با طرحی انگلیسی به منظور ناامن جلوه دادن بلوچستان در رقابت انگلیس با آمریکا، در منطقه به منظور ملغی شدن اصل چهار (یافتن نفت از سوی آمریکاییها ) این گروه را در تنگ سرحه به قتل رسانید. بدین ترتیب سال 1336اصل چهار از سوی گریگوری (رئیس اصل چهار )متوقف می شود و انگلیسیها موفق می گردند از باز شدن جای پای آمریکا در بلوچستان جلوگیری کنند (نیکبختی:164).

پس از این ماجرا گروههای تعقیب با سرعت و شدت فراوانی به تعقیب دادشاه و افرادش پرداختند. سرانجام در 14 فروردین 1336درگیری شدیدی بین طرفین در مرز پاکستان رخ داد. علی رغم وارد شدن صدمات ریاد به گروه دادشاه، آنان موفق شدند به خاک پاکستان وارد شوند. در همین روز دکتر منوچهر اقبال مأمور تشکیل کابینه شد. در پاکستان بین دادشاه و برادرش احمدشاه اختلاف عقیده بروز می کند زیرا دادشاه معتقد است که زنان و کودکان باید در پاکستان بمانند و خودشان به ایران برگردند و به انتقامجویی از مخالفان محلی و نیروهای دولتی بپردازند. در حالی که احمدشاه معتقد است که با زنان و کودکان به دولت پاکستان پناهنده شود و دادشاه و افرادش در "اپسی کهن" مخفی شوند. سرانجام احمدشاه این کار را انجام داد، اما دولت پاکستان آنها را دستگیر کرد و به عنوان یک ژست سیاسی به دولت ایران تحویل داد (شه بخش:  114ـ113).

پایان ماجرای دادشاه

دولت به سبب ناکامی ژاندارمری در سرکوبی دادشاه از سرداران بلوچ کمک خواست و آنان را برای مذاکره به تهران دعوت کرد از جمله مهیم خان لاشاری و عیسی خان مبارکی له دادشاه را به خوبی می شناختند اما مایل نبودند که وی به جنایات خود ادامه دهد² (افشار:425 ).

 در این بین سروان خداداد خان ریگی (فرمانده ژاندارمری نی ریز ) پس از قتل آمریکاییها، داوطلبانه به بلوچستان آمد و با سرداران مذکور همکاری نمود. دادشاه به مهیم خان احترام می گذاشت و به همین جهت مهیم خان به او پیغام داد که از شاه برای تو و همراهانت تأمین گرفته ام، از کوه پایین بیا و با نماینده ارتش که همراه من است، مذاکره کن. دادشاه قبول کرد و قرار ملاقات میان آنان گذاشت، در وقت تعیین شده دادشاه از کوه پایین آمد و به محل قرار رفت، در همین هنگام مهیم خان ، عیسی خان، سروان ریگی و چند تفنگچی بلوچ به همراه استواری که ملبس به لباس سرهنگی بود و ظاهرا نماینده ارتش محسوب می شد به سوی محلی که قرار گذاشته بودند، رفتند. دادشاه با دیدن مهیم خان خود را نمایان می کند و به استقبال سردار لاشاری می رود. مهیم خان به او می گوید اگر تسلیم شوی تو و یارانت را می بخشند. دادشاه می گوید تا برادرم را از زندان آزاد نکنند، تسلیم نمی شوم.

در همین حال مهیم خان گلوله ای را به سینه دادشاه شلیک می کند، برادرش محمدشاه که مراقب اوضاع بود به تلافی برادر مهیم خان را می کشد (افشار:425 ). محلی که دادشاه به دام می افتد و از پای درمی آید در سه فرسنگی "آبگاه" و ده فرسنگی "هیچان" در دامنه هفت کوه بوده است (غراب :34 ). جسد دادشاه و برادرش به ایرانشهر حمل شد و پس از انگشت نگاری توسط مأمورین آمریکایی و اطمینان از اینکه دادشاه و برادرش واقعا کشته شده اند در قبرستان عمومی ایرانشهر به خاک سپرده شدند (شه بخش : 142 ). اما سرانجام ِ احمدشاه اینگونه بود: دولت ایران علی رغم قولی که به هنگام تحویل احمدشاه برادر دادشاه از دولت پاکستان مبنی بر محاکمه نامبرده داده بود، در تاریخ 22بهمن سال 1336بدون هیچ گونه اطلاع قبلی از دادگاه بدوی و تجدیدنظر نامبرده با انتشار اطلاعیه ای از سوی دادستان ارتش، خبر تیرباران احمدشاه را اعلام کرد ( افشار :428 ).

در این بین نقش خوانین را در پایان دادن به ماجرای دادشاه نباید نادیده گرفت. دادشاه در آن وقت عامل و ابزار آنها بود (میرلاشاریها و مبارکیها ). به تحریک آنان منافع خوانین مخالف را به خطر می انداخت (به ویژه شیرانیها ). در چنین شرایطی، دیگر بود و نبود دادشاه برایشان فرقی نداشت، به طوری که با کشته شدن او توانستند به دولت مرکزی نزدیک شوند و در بازار سیاست ملی نیز مطرح گردند، و تا حدودی اختلافات خود را کنار گذاشتند (شه بخش :156 ) . تاثیر دیگر واقعه دادشاه در ساختارهای اجتماعی و سیاسی بلوچستان کاسته شدن از ابهت و اعتبار خوانین بین بلوچها بود (همان :159 ).

دادشاه و ناسیونالیستهای بلوچ

از نتایج مهم ماجرای دادشاه سمبلیک شدن دادشاه از سوی ناسیونالیستهای بلوچ بود. اولین گردهمایی و به عبارتی تشکیل نخستین گروه سیاسی بلوچهای ایران پیرامون مسئله دادشاه و با هدف کمک به او همزمان با اوج ماجرایش در سال 1336به نام "جنبش دادشاه" بود. این جنبش که جمعه خان بلوچ در رأس آن قرار داشت، بعدها به "جنبش آزادیبخش بلوچ" تغییر نام داد. طرفداران آن دادشاه را اولین شهید راه اهداف ناسیونالیستی می دانند و او را تا مقام یک رهبر ملی بالا می برند.

‌کرد، بنابراین همه بلوچها آن را مسئله خود می دانستند و روزنامه‌های بلوچ زبان با نوشتن مقالات آتشین و با حمله به رژیم پهلوی و خوانین اشاره می کردند که قهرمان ملی آنان به طور مظلومانه و با حیله و مکر خوانین و دولت از پای درآمده است (همان:161ـ160 ).

مسئله دادشاه اولین موردی بود که پس از تقسیم بلوچستان و مرزبندیهای جدید، تمامی بلوچها را با هم پیوند می داد. چون جرقه طغیان دادشاه توهین ناموسی و هتک حرمت وی توسط خوانینی بود که دولت مرکزی از آنها حمایت می

دادشاه و ادبیات بلوچ

نتیجه احساسات قومی و ملی بلوچها درباره دادشاه در اشعاری که بعدها سروده شده ترسیم شده است، بنابراین ماجرای دادشاه تأثیر فراوانی بر شعرا و نویسندگان بلوچ گذاشت. خوانندگان و نوازندگان بلوچ در مجالس بلوچی (عروسی، جشن تولد و ...) رشادت و شجاعت قومی را با قصه دادشاه بیان می کنند. از اشعار معروف درباره دادشاه می توان به اشعار ملا ابابکر کلمتی، ملا جان محمد، ملا محمود ویدادی، عبدالله روانبدپیشینی، و شعر لال بخش اشاره کرد. از معروفترین خوانندگان این اشعار می توان به کمالان، شهداد جدگال و غلام قادر اشاره کرد. لازم به ذکر است که این اشعار به صورت حماسی، به شرح ماجرای دادشاه می پردازند (همان:162ـ161).

دادشاه و اسطوره (تاریخ شفاهی)

درباره انتقامجویان و یاغیان در سراسر دنیا همواره سخنانی اسطوره وار که ریشه در واقعیتها دارند، ساخته و پرداخته می شود. به ویژه پس از مرگشان این امر شدت می یابد. اسطوره رابطه بسیار نزدیکی با تاریخ دارد و زمانی که مدتی از وقایع می گذرد و واقعیتها اندکی فراموش می گردد، اسطوره شکل می گیرد. این اسطوره‌ها مفاهیمی در بردارند، مانند خوبی و بدی، ظلم و عدل، ترس و شجاعت، آشوب و امنیت و ...  همچنین همیشه این اسطورهها برای معتقدان به آنها حقیقت محض هستند. این سخنان به صورت طنز، لطیفه، شعر و داستان مسائل گوناگونی را بیان می‌کنند. برای آگاه شدن از این مسائل باید به فرهنگ عامیانه مناطق و حوزه اقدام این افراد مراجعه کرد. همچنین برای تجزیه و تحلیل آنها باید حداقل به طور نسبی از واقعیت ماجرا باخبر بود. بنابراین در مورد دادشاه چه در زمان حیاتش و چه بعد از مرگش سخنانی به صورت لطیفه، شعر، داستان، ضرب المثل در قالبهای طنز و شوخی و گاه جدی گفته شده است. برای مثال می توان به داستانهایی که در مورد زمان تولد دادشاه بیان کرده‌اند، اشاره کرد . وی در شنبه شب شانزدهم برج عقرب متولد شد و با توجه به اعتقادات محل سرنوشتش را از دو حال خارج ندانستند : نیکی یا بدی، خیر یا شر . پس می توان گفت که طغیان دادشاه تأثیر فراوانی بر تاریخ شفاهی بلوچها گذاشته است (همان:199ـ198 ).

‌ای تنها به معنای از دست رفتن آبرو و اعتبار فرد نیست بلکه به معنی بی آبرویی عشیره است. چون در چنین جوامعی تعصب قومی مطرح است. دادشاه در چنین شرایطی برای دفاع از آبرو و حیثیت طایفه اش قیام کرد. در این بین برخی از خوانین بلوچستان از جمله میرلاشاریها و مبارکیها از قیام او در جهت منافع خود بهره برداری کردند. برخی مانند شیرانیها با چنین قیامی برخورد کردند. در واقع دادشاه برای حفط خود ناچار به همکاری با آنان شد. لازم به ذکر است که قیام او یک قیام هدفمند و از پیش تعیین شده نبود بلکه شرایطی که برایش پیش آمد منجر به قیام او شد. پس نمی توان او را به عنوان یک فرد انقلابی معرفی کرد که دارای جهان بینی و ایدئولوژی خاصی است. او در ساختار همان سنتهای حاکم بر جامعه‌اش قیام کرد. در این بین وارد یک سری جریانات شد که این جریانات جنبه محلی، ملی و حتی بین المللی داشت. بیش از همه خوانین از قیام او در جهت پیشبرد اهداف خود استفاده کردند. همین خوانین زمانی که دریافتند دادشاه برای آنان دیگر ارزشی ندارد و برای آنان به یک مهره سوخته تبدیل شده است او را قربانی منافع خود کردند. آنچه از افرادی مانند دادشاه و جنبشهایشان باقی می ماند تنها یاد و خاطره آنان است. همان طور که اشاره شد این طغیانها در جوامع سنتی رخ می دهد، بنابراین توسعه همه جانبه در جوامع سنتی این پدیده‌ها را می تواند محدود کند، چون منجر به تمرکز سیاسی ـ اداری و سهل العبور بودن راههای ارتباطی می گردد، تمام نقاط تحت تسلط دولت مرکزی درمی آید و اقتدار قدرتهای محلی کاهش می‌یابد.  در نتیجه قیام دادشاه پایان دوران سنتی شورش و یاغیگری است.

حاکمیت اقتصاد معیشتی و نظام اجتماعی ارباب ـ رعیتی در طول تاریخ ایران و به ویژه در بلوچستان همواره زمینه ساز حاکمیت عده ای معدود ولی قدرتمند به نام ارباب، سردار، فئودال و ... بوده است. در این مناطق به علت اوضاع خاصشان (دور بودن از قانون، حکومت مرکزی، صعب العبور بودن ) حکومتهای محلی خودمختاری حکمفرما بوده است. در نتیجۀ ظلم و ستم این حکومتها است که هر از چندگاهی افرادی به صورت معترض برمی خیزند. عمده ترین خیزش این افراد معمولاَ تحقیر روانی است که از سوی اقلیت حاکم بر آنان وارد می شود. با توجه به حاکمیت سرداران و خوانین در چنین مناطقی و درگیریهای مداوم این خوانین و سردارن برای کسب نفوذ و قدرت، افرادی که برعلیه وضع موجود قیام می کنند خواسته یا ناخواسته وارد جریانات این خوانین می شوند. البته این خوانین براساس اهداف و منافع خود ممکن است از این افراد و قیامشان بهره برداری یا با آن برخورد کنند. طبیعی است که در چنین جوامعی مردمش برای بقای خود وابسته و حافظ منافع یکی از این خوانین باشند. دادشاه نیز در چنین جامعه ای طغیان کرد. طغیان او در واقع براثر اختلافات خوانین با هم و وابستگی طایفه دادشاه به یکی از خوانین و در نهایت دستاویز قرار گرفتن بهانه ناموسی بود. در جامعه سنتی بلوچستان دو چیز بسیار مهم است : سلاح و ناموس فرد و اگر به یکی از این دو خدشه ای وارد شود دیگر اعتباری در بین جامعه خود ندارد. از دست دادن ابزار قدرت (سلاح ) و هتک حرمت ناموس فرد، با توجه به حاکمیت نظام عشیره

صفحه 1

صفحه 2

منابع و مآخذ

1ـ شه بخش، عظیم. پژوهشی در تازیخ معاصر بلوچستان.  شیراز: چ اول، 1373.

2ـ ناصح، ذبیح الله. بلوچستان. بی جا: ابن سینا، 1345.

3ـ همت، محمود. تاریخ بلوچستان. تهران: گلی، 1370.

4ـ جهانبانی، امان الله. سرگذشت بلوچستان و مرزهای آن. بی جا: بی نا، 1338.

5ـ نیکبختی، سعید. آهنگ بلوچستان. بی جا: هامون، 1374.  

6ـ غراب، کمال الدین. بلوچستان یادگار قرون مطرود. تهران: کیهان، چ دوم، 1364.

7ـ افشار (سیستانی)، ایرج. بلوچستان و تمدن دیرینه آن. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1371.

___________________________________________

POINT FOUR ) چهارمین ماده از مواد اصلی نطق ترومن رئیس جمهور آمریکا در ژانویه 1949که در آن وی پیشنهاد می کرد که کشور آمریکا با تأمین کمکهای فنی در کشورهای توسعه نیافته جهان، نقش رهبری را در این کشورها به دست گیرد.اجرای اصل چهارم در ایران بر اساس مقاوله نامه سال 1951بین سپهبد علی رزم آرا (نخست وزیر ) و دکتر گریدی (سفیر کبیر آمریکا در ایران ) بود که منجر به تأسیس کمیسیون مشترک برای بهبود امور روستایی گردید.... (غراب:34 )

1.  اصل چهارم (

2. با توجه به مطالب بیان شده در کتاب آقای شه بخش می توان گفت همین سرداران بر اثر اختلاف با خوانین محلی و حفظ منافع خود، دادشاه را بر علیه خوانین مخالف تحریک و حمایت کرده بودند، بنابراین آنها نفع خود را در همکاری با دولت می دیدند نه اینکه مایل به ادامه جنایت دادشاه نبودند.

 بلوچستان در دوره صفویه

نوشته و تحقیق از یوسف محتشمی

* مقدمه:

سالهای آغازین قرن شانزدهم نقطة عطفی در تاریخ جهان بشمار می‌رود. ابتدای این قرن با رویداد فتح استانبول توسط ترکان عثمانی و فتح آمریکا 1942 نشانگر آغاز دورانی جدید در تاریخ مشرق زمین  بود. در این دوره ملل اسلامی شرق نزدیک پس از چند سده توانستند بر خرابه‌های بجامانده از تهاجمات پی‌درپی اقوام وحشی مغول و تاتار امپراتوریهای عظیمی مثل عثمانی، صفوی و گورکانیان را بنیان نهند. اما از جانب دیگر جهان این‌ دوران با پدیده  جدیدی  به نام استعمار مواجه گردید. که از طرف دولتهای آزمند غربی اعمال می‌گردید

مان سوئڈنءِ بنجاهی شهر إستکهولمءَ سمینارے 'إیران رند چه فدرالیزم' سرحالا ' آ-ب-اف بلدینگ'ءَ 2009-11-25ءِ بیگاهءِ کلاک: 6ءَ برجم دارگ بوت. أولسرا سمینارءِ ٹهینوک بلوچستانءِ راجی زرمبش إسکاندیناویءِ جهدکار واجه محمد زین الدینیءَ سوئڈنی زبانا دیوانءِ نندوکان وش آتک گوشت أنت.

رند چه وش أتکءَ إیرانءِ راجانی فدرالی کنگرهءِ نمائندگان چوش که أحمد علی پور حزب دمکراتءِ نمائندگ، رضا اردبیلی جنبش فدرال دمکرات آذربایجان، دکتر سلیمان چه ترکیهءِ کردان یک یکیءَ وتی چمشانکءُ پیشنهاد إش مان إے دیوان درشان کت أنت.

بلوچستانءِ راجی زرمبشءِ جهدکار واجه محمد زین الدینیءَ إیرانءِ راجانءِ کنگره فدرالءِ باروا گپ ءُ تران کت۔ رندترا خونوار، دلوت سپت و دیکتاتورین إیران إسلامی جمھوری حکومتءِ بلوچ دژمنی ءُ بلوچ نسل کشیءِ سیاست دیوانا نندوکانءِ دیما پاشک کت أنت۔ و إیرانی رژیمءِ ھمے إنسان دشمنیں واهگ ڈوبار إتنت۔ آئیا درائینت " إیرانءِ جمعیتءِ 5% بلوچستانءَ نندوک إنت، بلے پاھو دیگ بیتگیں مردمانءِ گیئشتریں بھر بلوچ أنت.

أبید چه إیرانءِ راجانی فدرالی کنگرهءِ نمائندوان، سوئڈنءِ 'سوسیال دموکراتان'ءِ دو نمائندگ واجه 'نیکلاس نوردمارک' و واجه 'اردلان'ءِ کشا بازین بلوچاں مان إے سمینار بهر زُرت.

گڈسرا سوئڈنءِ سوسیال دموکراتانءِ نمائندہ واجه نیکلاس نوردمارک ءُ واجه اردلان چه وتی پارٹی و سوئڈنءِ حکومتی نیمگا پہ إیرانی راجان یک دمکراتیک و فدرال حکومتے جوڑ کنگء حمایتءِ إعلان کت.

رپورٹ: بلوچ ءِ گوانک

بلوچ ها بنویسید! ( بلوچ ها, بی مکتوب ترین قوم)

بلوچ ها بی مکتوب ترین قوم - بقلم رازگو بلوچ
باعث تاسف است، هر بار که درد بسیار می شود، دل قلم می جوید که با آن فریاد کند. تجربه و علم با قلم ترویج داده می شود. خاطره ها و تاریخ با قلم ثبت و ضبط می شوند. تحقیق و تحلیل و تفکرات با قلم رد و بدل می شوند. با قلم است که فرهنگ و ادب بوجود می آید و رشد می کند. با قلم است که طرح و نقشه و برنامه ها نوشته می شوند. مردمی که اهل قلم نباشند هیچ نخواهند شد.

بلوچ ها را ببینید. یک زبان باستانی دارند، که شاید قبل از فارسی دری سلطان بلامنازع زبانهای ایرانی بوده باشد. اما اولین فرهنگ لغت آن کمتر از صد سال است که نوشته می شود!
به کتاب هایی که در مورد بلوچ هاست نگاه کنید. اکثر شان سطحی، تکراری، غیر مستند و غیرمدون است. هیچکدام شان هدفی را دنبال نمی کند و واضح است بصورت باری به هرجهتی نوشته شده اند. چرا که اکثرا توسط غیر بلوچ ها نوشته شده اند. غیر بلوچ هایی که به این سرزمین آمده، با دیدن مهربانی و مهمان نوازی و سادگی این قوم تحت تاثیر قرار گرفته و دست به قلم برده اند. این جا سرزمین سوژه های ناب است برای آنان که ذوقی دارند و قلمی در دست. اما درد و حس وحال بلوچ را غایت و عمقی است که یک غیر بلوچ نمی تواند خود را شریک آن سازد.

آن ها از خاطره های خود نوشته اند و یافته های عینی شان که بر حسب تصادف می دیده اند. هرجا که مهمان شده ذکر خیر آن نموده و هرچه ازرجز خوانی و برتری این طایفه و آن طایفه شنیده ، آنرا مکتوب کرده اند. گاه برای دلخوشی میزبان راست و افسانه را بهم آمیخته و از ویژگی هایی که دیگر اکنون سم و مخدر است برای بلوچ، با آب و تاب می گویند.

 

 

 

 

فیلم سازان نیز همینگونه رفتار نموده ند. آنجا که ندیدن و نشناختن باشد، حتی اگر نگاه انسانی و دردمند مجید مجیدی پشتوانه کار است، نتیجه اش " بدوک" بوده و یا از پختگی مسعود کیمیایی هم چیزی جز " بلوچ" بر نخواهد آمد که هر دو هیچ گونه سنخیتی با درد، مشکل و وضع و حال بلوچ ندارند.
البته هیچ گناهی بر آنان مترتب نیست؛ در عصر تحقیق و مطالعه، وقتیکه نوشته هایی مدون موجود نباشد، یک نویسنده، فیلم ساز به نیت خیر هم که وارد شود چیزی از موضوع دستگیرش نخواهد شد. ریشه سوء تفاهمات و کج فهمی آنان را باید در ضعف فرهنگ مکتوب بلوچ دانست.

وقتی که بار حفظ همه فرهنگ و تاریخ و موسیقی و شعر وادب و فولکلور و علم و تجربه و اعتقادات یک جامعه را فقط و فقط سینه نسل های گذشته بدوش بکشد، نتیجه اش همین خواهد شد که می بینید.

باید گفت تنبلی و بی حوصلگی دانایان این قوم و عادت نکردن به نوشتن و احساس راحتی مفرط با گفتن و گفتن صرف، جامعه بشری را از درک و شناخت فرهنگ آنان محروم ساخته است. نوشتن تحقیق می خواهد، حرف حساب می خواهد، مطالعه می خواهد، اندیشه متعادل و فکر منطقی می خواهد. ارائه مستندات می خواهد. نوشتن انتقاد پذیری می خواهد. بلوچ برای اینها عادت نکرده است و گویا هنوز هم برایش سخت است که از بند این عادت بازدارنده ومخرب دست بردارد.

به وب سایت ها و وبلاگهای بلوچی نگاه کنید. حتی سایت های وزینی چون " پیام بلوچ" و " بلوچ آکادمیست" نیز نتوانسته اند ستون نظراتی پربار داشته باشند. این در حالی است که حتی یادداشتهای بی سرو ته و کپی شده این و آن نیز در وبلاگهای ایرانی گاه تا بیش از صد نظر به ازاء هرنوشته دارند.
بحث و چالش مکتوب برای بلوچ چندش آور است. او راحت تر است که بی حساب و کتاب و بی مسئولیت حرف بزند. پس بدیهی است که فکر شفاهی به مذاق او بیشتر از دردسر نوشتن خوش می آید. نه فقط برای کم سواد روستایی، که حتی برای رهبران اجتماعی، درسخواندگان، اهل مطالعه و قلم، خارج نشینان و دنیا دیدگان بلوچ نیز قصه همین است.
بنویسید! ای بلوچ ها بنویسید. شما ناگفته های بسیاری دارید. کتاب و مقاله بنویسید، به وبلا گ ها و نوشته های دیگران نظر بدهید. بحث مکتوب بکنید. عادت کنید به نوشتن تا هم فکرتان پایدار و ماندگار بماند و هم پختگی و مسئولیت پذیری بیشتر در اندیشه تان راه بیابد. رازگو بلوچ – اردیبهشت 1387

 

پهره: اخبار بلوچستان و جهان  balochistan_world@hotmail.com

خبری.علمی.اقتصادی .فرهنگی.هنری.اجتماعی .

بلوچستان مظلوم ترین قربانی در مسلخگاه

متاسفانه تبعیض ارمغان جدید جمهوری اسلامی برای بلوچ و بلوچستان نیست. گویا تبعیض در سرنوشت بلوچها عجین شده است و ریشه ای بس طولانی تر از عمر سی ساله جمهوری اسلامی دارد. ظلم، ستم، تبعیض، بیسوادی، بیكاری، محرومیت، فقر و بیماری از جمله كلماتی هستند كه گویا با نام بلوچستان نه تنها مترادف بلكه عجین شده اند. جمهوری به اصطلاح اسلامی آخوندها علاوه بر تشدید ارمغان های ناخواسته ذكر شده، سركوب عریان، توهین، زندان، ترور اشخاص، شكنجه و اعدام را نیز به لیست سیاه تاریخی اضافه نموده است.

قتل و اعدام های ضد انسانی، قطع دست و پا، حبس و شكنجه و سركوب لگام گسیخته رژیم جمهوری اسلامی در بلوچستان در طی ماه های اخیر نمایانگر توحش و درنده خوئی رژیمی است كه كشور ما را در طی سی سال از عمر سیاه خود به جنگلی نابسامان مبدل ساخته است. جنگلی كه در آن انسان و انسانیت محلی از اعراب ندارند. متاسفانه مردم همه مناطق ایران قربانی منافع مافیای مذهبی هستند اما حقیقتا بلوچستان بیش از هر استان دیگر كشور در این سودای آدمكشان و زرپرستان مافیای جمهوری اسلامی مظلومتر واقع شده است. انعكاس پراكنده و نسبتا كم رنگ جنایات رژیم در بلوچستان، در رسانه های فارسی زبان درونمرز و برونمرز فقط یكی از دلایل این مظلومیت مضاعف می باشد. از آنسوی دیگر تبلیغات گسترده، مكرر و "گوبلز وار" رژیم در راستای نسبت دادن حوادث بلوچستان به معضل قاچاق مواد مخدر و اشرار و غیره، تاثیر كذایی خود را حتی در ضمیر ناخودآگاه و گاه آگاه بسیاری از فعالان حقوق بشری در داخل و خارج از ایران گذاشته است. شاید به همین دلیل باشد كه در مقابل قطع دست و پای بسیاری از بلوچهای بیگناه در زندان زاهدان، و اعدام و شكنجه بیگناهان در سراسر بلوچستان، وجدان اكثریت فعالان حقوق بشری و مبارزان سیاسی ایرانی آزرده نشد، و یا حداقل این آزردگی خاطر خویش را ابراز نكردند. اكثر این فعالان و رسانه های ایرانی برونمرز و درونمرز، به حق در مورد برادران محمدی ها صدای اعتراض خود را به جهانیان رساندند. باید پرسید علت سكوت تبعیض آمیز نسبی آنان در مقابل سرنوشت برادران مهرنهاد چیست؟ چه گونه می شود كه هموطنان حقاء در مقابل دستگیری و حبس یك آیت الله دگراندیش بنام آیت الله بروجردی اعتراض می كنند، ولی در مقابل اعدام دو مولوی (همردیف آیت الله) بلوچ بنام های مولوی عبدالقدوس ملازهی و مولوی محمد یوسف سهرابی، و دستگیری، شكنجه و حبس یك مولانا (از نظر مذهبی همردیف آیت اللعظمی) بلوچ و سنی بنام مولانا احمد نارویی معاون دارالعلوم زاهدان سكوت اختیار می كنند. اگر این تبعیض در عمل نیست ، پس چیست؟ تخریب مسجد دراویش گنابادی حقاء انعكاس وسیعی داشت، اما تخریب مسجد و مدرسه دینی بلوچها در زابل، انعكاسی چندانی نداشت. چرا؟
متاسفانه تبعیض ارمغان جدید جمهوری اسلامی برای بلوچ و بلوچستان نیست. گویا تبعیض در سرنوشت بلوچها عجین شده است و ریشه ای بس طولانی تر از عمر سی ساله جمهوری اسلامی دارد. ظلم، ستم، تبعیض، بیسوادی، بیكاری، محرومیت، فقر و بیماری از جمله كلماتی هستند كه گویا با نام بلوچستان نه تنها مترادف بلكه عجین شده اند. جمهوری به اصطلاح اسلامی آخوندها علاوه بر تشدید ارمغان های ناخواسته ذكر شده، سركوب عریان، توهین، زندان، ترور اشخاص، شكنجه و اعدام را نیز به لیست سیاه تاریخی اضافه نموده است.

زاهدان در تشنج و ابهام

جندا۔۔۔ءِ کارکرد راجپھازاں نِگـوَم کنگا أنت۔

چمشانک: ولید گربنی

زاھدانءَ جوڑ بیتگیں 'أمیرالمومنین علی إبن أبی طالب' شیعوی مسیتا عشاءِ نمازءِ درگتا پنچشنبہ 28 مئے 2009ءَ جانفدا بیڑے برگ بوت۔ إیشیءِ سببا 25 کس کشگ و دگہ بازیں ٹپـّی بوت أنت۔ لھتے جاگھاں مرتگیں مردمانءِ حساب 130 ظاھر کنگ بیتگ، ألبت إیشی أندازوے إنت۔ مرتگ و ٹپـّیانءِ حساب ھرچے بہ بیت، بیڑ بروک وتی مقصدا سوبین بیتگ؛ ألـّما آئیءِ مقصد باز مردم کشگ نہ بیتگ۔
ھمے بیڑءِ سئمی روچا إیرانی واکاں سئے بلوچ درتک أنت و ثابت کہ مردمانءِ کشگ و کوشارینگا آواں ھچ گـَـرَز نہ بیت۔

إے جانفدا بیڑا بروک حافظ عبدالخالق ملازھی نامینے بیتگ کہ عبدالمالک ریگیءِ ٹولی جندا۔۔۔ راھی کتہ بیتگ۔ عبدالمالکءِ ٹولیا وتی بیانےءَ نبشتہ کتگ "۔۔۔ عبدالخالق ملازھیءَ ھما درگتا وتا بستگیں بمب تراکینتگ کہ بسیجی ماں وتی بجاہ 'علی إبن أبی طالب'ءِ تھا حضرت عمر رضی۔۔۔ءَ بد بلاہ کنگا بیتگ أنت۔ بی بی فاطمہ رضی۔۔۔ءِ بیرانی سالروچءِ درگتا شیعواں وتی دیوان برجم داشتہ بیتگ۔۔۔"۔

بیانءِ وانگا پد و چدا پیسر شنگ بیتگیں جندا۔۔۔ءِ بیانانءِ ترانگا کپگ مردمانءِ دیما راستییے ألکاپیا درا کنت کہ جندا... وتی جهدءِ تها شہ راجیا گيئشتر مذھبءِ ناما پیئشدارگا إنت۔ پمیشا جدا۔۔۔ گوں وتی سلاحبندیں کارکرداں بلوچ راجپھازاں مدام مشکلیں جاورانءِ دیمپان و نِگوَم کنگا إنت۔ پہ راجپھازاں سک مشکل إنت کہ آ جندا۔۔۔ءِ کتگیں لھتے کاراں ستا بہ دے أنت یا إیر بہ جن أنت! بے توار بیگ وا سکّ إنت. پرچاکہ شہ بیڑ بروکا بہ گر تانکہ بیڑءِ آماچ پھک بنیادم أنت۔ خاص جندا۔۔۔ءِ وتی باسک أگر زوال بہ بنت، شہ بلوچانءِ جندا رو أنت۔

راستے إنت کہ کـُشگ بیتگینانءِ نیاما باز ھنچیں مردم بوت کن أنت کہ آواں وتی دست گوں بلوچءِ خوناں ھنّی کتگ أنت و وتی لاپ گوں بلوچءِ وارتگیں حقاں رودینتگ، و زنڈ کتگ أنت۔ ألبت مردم بہ چاریت باریں بلوچءِ خون ھنچوش أرزان إنت کہ آ پہ چشیں مردمانءِ کشگا مذھبی فرقوانءِ ناما ندر بہ بیت! إیشیءِ پسّوا ھر کس وتی وڑا دات۔

ھمے بیڑءِ سرا تبصرہ کنگءِ درگتا نامدارین بلوچ جھدکار و کوّاس واجہ محمد کریم بلوچءَ وتی سیاھگےءِ بندات چؤش کتگ "هزاران سلام شهید حافظ عبدالخالق ملازهی ءِ پاکین روحا که کٹرین شیعہ؛ خاص گنوکین زابلی ئی پیش داشت أنت که بلوچ گلزمینءِ سرمچاریں پسّگ ڈنیانءِ لولوک کُـدان و إیمن و دلجم ترین جاگهاں سرا یورش برگا شر زان أنت"۔

مغربی بلوچستانءِ سنـّیانءِ کلانتریں مسیتءِ بُنپان مولوی عبدالحمیدءَ رَسَگا بیان دات و جانفدا بیڑ ئی إیر جت۔ ساریا مولویءِ ھر بیانا وتی ویبجاہ و ویبتاکانءِ براہ کنوکیں سیاسی گل و جھدکار أناگتا برگشت أنت۔ 'آژانس خبری تفتان' و 'بلوچستانءِ راجی زرمبش -إیران' کہ گوں جنداللہ ھمتوار أنت؛ جندا۔۔۔ءَ إیر جنگءِ بیان إش شنگ نہ کت۔ چدا ساری 'تفتان' و 'زرمبش' ھردواں وتا سنـّیانءِ گوانکو ظاھر کته بیتگ۔ نیں أناگتا إیشانءِ دیما مولوی صاحب شہ دینداریا دراتک، سربتگ ترّ إت و سنیانءِ راھبند ئی شموشت أنت۔ حدیث و قرانی آیانءِ رجانک و مقصداں عبدالمالک ریگی پھتہ تر بیت۔ پمیشا نیں مولوی عبدالحمید دلءِ کرّا شـُت و عبدالمالک ریگی دلءِ پل جؤڑ بوت۔

ما بہ چاریں مولویءَ آخر کجا کفر کت کہ أناگتا جندا۔۔۔ و جندا۔۔۔ءِ پلانگری زیروکانءِ ڈوبارگانءِ دیمپان بوت و دگہ بازیں کسانءِ چمانءِ دیہ! عبدالحمید زییں جعمہءِ 'خطابا' درّائینت " زی ماں علی إبن أبی طالب مسیتا مجرمی کارے کہ کنگ بیتگ و إیشیءِ سببا مئے لھتے مسلمان برات شھید بیتگ أنت، إیشی دشمنانءِ کارکرد إنت۔ مقصد ئی ریاستءِ توکا نفرت پیم کنگ و نا أمنی آرگ إنت۔۔۔ ھما کساں کہ إے کار کتگ، کوردل وحشی أنت کہ گوں بنیادماں ھچ سیادی إش نیست إنت۔۔۔ مئے شیعہ برات بہ زان أنت کہ ما سک پہ دردیں و إے وڑیں مردمانءِ خلافا شہ شیعواں پیسر ما وت چست بییں۔۔۔"

إدا پہ ھنچنائیں مردماں یک چیزے درا إبیت کہ جندا۔۔۔ءِ سروک إسلامءِ گپا جنگا إنت۔ بلے إسلامءِ راھبنداں پؤہ نہ إنت۔ پرچاکہ ھر کس زانت شہ عبدالمالک ریگیءَ گیئشتر عبدالحمیدءَ إسلام دربرتگ۔ پمیشا مرچی عبدالحمید إیرانءِ سنـّیانءِ نمایندہ زانگ إبیت، بلے پہ وتی خبرءِ منـّینگا عبدالمالک وتی مردمانءِ کوشارینگا مجبور إنت۔ مردم إنچو ھم پوہ أنت کہ شیعواں کافر گشوکیں عبدالمالک ریگیءِ لیکوانءِ چپ إسلامءِ بُنجاہ مکـّہ معظمہ، مدینہ منورہ و مصرءِ ألاضھر بنجاھانءِ عالم شیعواں مسلمان منـّگا أنت۔

إے خبرانءِ درشان کنگءِ ھوریا منـّگ ضروری إنت کہ ھچ بلوچ شہ عبدالمالکءِ مارشتاں شموشکار نہ إنت۔ ھر سرپدیں مردم شرّی سرا پوہ إنت کہ بلوچءِ سرا إیرانی سرکار زوراکی کنت، مذھبءِ ناما، قومءِ ناما، کم وانندویءِ ناما، شپوکیءِ ناما، ڈرگ بھا کنوک و دگہ بازیں ناماں بلوچ لٹ کٹ بیگا أنت، کشگ بیگا أنت، بندیگ و درنجگ بیگا أنت۔ بلے ضروری نہ أنت کہ ملا نصرالدینءِ وڑا عبدالمالک ریگی شہ پشیءِ ترسا بٹاگءِ ناما جگر بھا بہ کنت۔ بلوچءِ ناما گيئشتر بلوچ گوں ریگی ھمکوپگ بی أنت۔ و آئیءِ جھد پہ بلوچانءِ حقاں شرتر دیم پہ سوبینا رئوت۔ تاریخ ھم قومی جنزءِ دیما برگءِ برکتا عبدالمالک ریگیءَ شرتریں مقامے دات ۔
Rights reserved by www.balochinews.com

هزاران سلام شهید حافظ عبدالخالق ملازهی ءِ پاکین روح ءَ که کٹرین شیعه یان هاسکارگنوکین زابلی یانی پیش داشت که بلوچ گلزمین ءِ سرمچارین پسگ شر زاننت که آ ڈنی یانی لولوک
هالان ءُ آیانی امن ترین ءُ دلجم ترین جاگه هان چونکا ارش به برنت .
شهید عبدالخالق گون وتی شهادت ءَ جار جت که اے پاکین سرزمین بلوچ ءِ هنکین انت ءُ

فاشیستین شیعه یان که ملک اش زور برد کتگ مان هما آس ءَ سچگ انت که وت اش روک کتگ.

اے جان فدایی هلگرکه حکومتی چاروگ ءُ عاجزین جاسوسی اداره یان هبکه کرت گنوکین
سلیمانی ءُ اجنبی ین استاندار بزان گورنرءُ آدگه بلوچ کشین ڈنی یان هنچو ترسینت که درستان هر پیمین دروگ بندگ ءَ لگت انت. همے دروگان زاهر کت که ڈنی یانی سلهبندین، سیاسی ءُ چاروگی بزان جاسوسی اداره یان ءَ مان بلوچستان ءَعاجز انت.

یکے ءَ گشت که اے هلگر ءَ یک گروپے کتگ ءُ درستان دسگر بوتگ انت. دگرے ءَ گشت که دو جنین آدم ، بمبان مان حسینیه ءَ ایر کتگ ءُ جستگ انت. ڈنی یانی استاندار ءَ پوتاری کت ءُ گشت
که تروریستان گرگ بوتگ انت. تهران ءِ رسترین حکومتی که شر زاننت اے بلوچ ءِ ونده ءُ بلوچستان ءِ سرمچارءُ کومی جهدکارانی کارپد انت اعلان کت که اے امریکه ءُ انگریز ءِ کار انت ... بلوچ کوم ءِ دژمنان چه ایرانی واکدار به بنت ءُ چه پاکستانی جلاد ، چه علی محمد آزاد به بیت یا رحمان ملک په دروگ بندگ ءَ هروهد ءَ تیار انت ءُ بیگناهین بلوچان هر روچ کشگا ینت.

اپسوزی گپ ایش انت که مئی لهتین عالم ءُ مذهبی رهنما چوش که واجه مولوی عبدالحمید گون دژمن ءَ

هم توار انت ءُ په بلوچ کوم ءِ بے وسی ءُ بزگی تشے هن رحم نکنت.
بسیجی ءُ پاسدارانی ترکینگ ءَ رند مئی واجه هنچو هژم گپت که تن تن مان پاکین جمعه ءِ
روچ ءَ چه بلوچانی ڈوبارگ ءَ سر نگوست. اے واجه ءَ درشان کت که چه جان فدایی هلگر ءَ سک پدرد ءُ بژنیگ انت.

واجه مولوی عبدالحمید صاحب زانان شما دلگوش گور نه کتگ بلوچ کوم ءُ ایران ءِ سنی یانی
سرا چه زوراکی ءُ زیادتی بیگ انت؟

چشین روچے نیست که مان بلوچستان ءَ مان بلوچانی وتی وطن ءَ بلوچ گرگ ءُ بندی ءُ کشگ مه بنت

بلے شما په « وحدت شیعه وسنی» ءِ نیمون ءَ چه بیگناهین بلوچانی هونانی رچگ ءَ بژنیگ نبوتگ ایت. شمئے هم مذهبین رهنما چوش که شهید شیخ علی دهواری، شهید مولوی عبدالقدوس شهید مولوی یوسف ، شهید مولانا محمد عمر سربازی و شهید مولوی زردکوهی، شهید مولوی گرگیج ءُ دگه هزاران بیگناهین بلوچ ایران ءِ حکومتی یانی پلیتین دستان کشگ ءُ بیگواه کنگ بوتگنت ءُ شما شیعه ءُ سنیءِ وحدت ءِ گپ ءَ جنیت.

مولوی صاحب ! بلوچ ءِ هون ءِ رنگ هم سهر انت.

پروشت ءُ پروش بات ایران ءِ شیعی ـ فاشیستی حکومت

بلوچستان ءِ پلین شهیدان هزاران سلام

آزات ءُ آباد بات گنجین بلوچستان

۲۹ مئی ۲۰۰۹

محمد کریم بلوچ

مرچی پاکستان و دنیاءِ مسلمان شادھی و بلوچ أفسوز کن أنت

 28 مئے ھما روچ إنت کہ پاکستانی واکاں بلوچستانءِ چاغی دمگا ماں 'کمبران' کوھاں أٹومی بمب تراکینت و بلوچ سرڈگار سراماد کت۔ ھمے روچا پاکستان و دنیاءِ بازیں مسلماناں شادھی کت پرچا کہ إیشی أولی إسلامی إٹومی بمب أت۔ ھمے أٹومی بمبتراکءِ یادا بلوچ ھموک سالانءِ ڈولا إمبری ھم سوگ دارگا أنت۔
درملکی بلوچ سیاسی گل و إنسانی حقانءِ پانکجنیں ٹولیانءِ نیاما مزنتریں دیوان 29 مئے 2009ءَ شہ 'بلوچستانءِ أمریکائی دوست' نامیں تنظیمےءِ نیمگا ماں أمریکاءِ شھر 'واشنگٹن ڈی سی' برجم دارگ بیگا إنت۔
نامداریں بلوچ حالکار و پؤلکار أحمر مستی خانءِ دیم داتگیں حالےءِ ردا 'إے إف بی'ءِ دیوانا زانوگر أٹومی سلاحانءِ تاوانان بیان کن أنت۔ پدا شہ أٹومی بمبتراکاں رند پاکستانءِ سیاسی زوالیانءِ باورا مردم سرکچ دیگ إبنت۔
إیشی کشا مرچی ماں مشرقی بلوچستانءَ دیوان برجم دارگ بیگا أنت و أٹومی بمباں تراکینگءِ پاکستانی کارکرد إیر جنگ بیگا أنت۔ بلوچ نشنل فرنٹءَ ھوریں گل إے روچا 'سیاھیں روچے'ءِ حسابا گوازینگا أنت۔ آ ماں کوئٹہ و جیوانی مزنیں مچّی ھم برجم دارگا أنت

Rights reserved by www.balochinews.com

بررسي نيم قرن وضعيت اقتصاد كشاورزي و اقدامات توسعه ي  روستاهاي بمپور

1380 – 1330

قسمت اول

ناحيه كشاورزي بمپور واقع دربلوچستان مركزي از قديم الايام بطور متناوب آب لازم براي مقدار كمي از اراضي مزروعي دو طرف رودخانه بمپور را در اختيار داشته است . بطور كلي اراضي بمپور به علت مشكلات اقليمي ناشي از آب و هواي نا مناسب مثل گرماي شديد و خشكي فراوان ، طو فانهاي شديد ريگ روان در طول سالهاي متمادي از ميزان حاصلخيزي آن كاسته شده است .

سی سال إنت کہ یک فاشسٹ ٹولییے إیرانءِ واکدار إنت؛ 

 داکٹر دوشوکی

نامداریں بلوچ دانشور، سیاسی جھدکار و بلوچستانءِ سیاسی، چاگردی و دودمانی جاورانءِ کوّاس، و 'بلوچستانءِ سرا پٹ پؤل کنوکیں میاں اُستمانی بنجاہ'ءِ سروک داکٹر عبدالستار دوشوکی گشت کہ سی سال إنت یک فاشست ٹولییے إیرانءِ واکدار إنت۔ إیرانءَ بیوکین گچینکاریاں بھر زیروکین پیشونک ھمے سرکارءِ بھرے أنت۔ بزان یکیں راھنبدءِ منوک و ھورکار بیتگ إنت۔

گوں بی بی سی فارسی ٹلوژنءِ گالگداری دیوانےءَ داکٹر دوشوکی سرکچ دات کہ بلی توریں إیرانءِ تاریخءَ أولی بر إنت کہ قومانءِ جیڑوانءِ سرا گپ بیگا إنت و آوانءِ نام گرگ بیگا إنت، بلے مردم فریب مہ ور أنت و بہ زان أنت کہ بس پہ پیشدارگا گچینکاری برجم دارگ بیگا أنت۔ پرچاکہ ھمے اُمیدوار کہ مرچی قومانءِ گپا جنگا أنت، سی سال گوں ھمے واکداریں فاشست ٹولیا گوں بیتگ أنت۔

گالگداری دیوانءِ آدگہ مھماناں یک خاتمی نامیں کرد سیاسی کوّاسے و دگہ أحمدی نامیں فارس دانشورے إنتت۔ یک جستےءِ پسّوا خاتمی گشت کہ مارا گشگ بیگا إنت کہ 'زبانءِ أول' فارسی إنت؛ آ دگہ زبان رندا کاینت! راستیا فارسیءَ دومی زبان بیگ لوٹیت، أولی زبان مردمانءِ ماتی زبان بہ بنت۔

فارس زانوگر أحمدیءَ زور پر دات کہ باید أولا مردمانءِ ھر روچی زندءِ ضرورتانءِ نیمگا دلگوش دیگ بہ بیت۔ رندا قوم و زبانءِ جیڑہ وت آسودگیا ٹھینگ إبنت۔

27 مئے 2009ءَ شنگ بیتگیں بی بی سیءِ مراگش 'صفحہ 2'ءَ وھدے شہ داکٹر دوشوکی جست کنگ بوت کہ زاناں إے وشیں گپے نہ إنت کہ ھنوگیں گچینکاریاں قومانءِ نام چست إیر بیگا أنت؟
داکٹر عبدالستار دوشوکی گشت کہ إے مردماں گلائینگءِ پندلے إنت۔ مردم باید سرپد بہ بنت کہ إے رژیم تچکیں راھا آرگ بیت نه کنت ۔
Rights reserved by www.balochinews.com

 سیستان وبلوچستان سرزمین فرشتگان

 راشل زرگریان

نیکوکاری ازخداوند سئوال کرد: چگونه میشود با وجود این دنیای بیرحم وارد بهشت شد؟ خداوند به او پاسخ داد: بین گرگهای درنده گوسفندانی ارسال داشتم. چنانچه مایلی با خوبیها شاد باشی وبا بدیها مقابله کنی باید مانند کبوتر ساده ومثل مار عریان باشی. مگر نه اینکه خداوند انسان را ازروی احساس خود آفریده است؟ انسانی که بمانند خط کش راست ودرست است طعم تلخیها وتحقیرهای ناشایست را بمراتب بیش از دیگران تجربه خواهد کرد. شاید موقع آن فرار رسیده که درمقابل گرگهای انسان نما پوست خود را تغییر داد وازاصالت ذاتی در لحظات خاصی فاکتور گرفت وبمانند مار لخت وعور شد. من ازمردم بلوچستان بیان میکنم که ازسرشت پاکی یک کبوتر برخوردارند و متاسفانه درطی تاریخ قربانی گرگها وحیوانات انسان نمای دیگر شدند.

"بمب ساعتی قومیت ها" در ایران

قومیتها و زبانها در ایران

دبی - العربیه.نت - کانال تلویزیونی العربیه دربرنامه ی هفتگی پانوراما که شامگاه سه شنبه 12-5-2009 پخش شد، تحت عنوان "بمب ساعتی قومیت ها" انتخابات ریاست جمهوری ایران و نقش قومیت ها را به بحث گذاشت ، در آغاز برنامه نجاح محمد علی گزارشگر تلویزیون العربیه آماری درباره ی قومیت های مختلف و مناطق سکونت آنها در ایران را ارایه کرد.
محمود الورواری مجری برنامه نیز با اشاره به سفر آیت الله خامنه ای رهبر ایران به استان کردستان گزارشهایی را مورد اشاره قرار داد که اظهارات آقای خامنه ای را در سنندج به مثابه ی حمایت وی از احمدی نژاد بررسی کرده است.
مجری با اشاره به اینکه گفته شده است که قومیت های غیر فارس بیشترین ستم را در دوره ی محمود احمدی نژاد رئیس جمهور کنونی ایران متحمل شده اند،

بسته شدن بسیاری از موسسه های جامعه مدنی و بیشترین تعداد روزنامه ها و مجله های این قومیت ها را که در دوره ی آقای محمد خاتمی رئیس جمهور سابق ایران تشکیل شده بود یاد آور شد .

اما امروز چی و چطور، با بهره گیری ازچه نوع قاعده و ابزاری ؟

به گفته افلاطون، اگر انسان در وضع طبیعی خودش آزادی کامل دارد و حاکم مطلق خویش و اموال خود است و تابع و زیردست هیچ کس نیست، پس چرا آزادی را از خودش سلب میکند.
در روزهای 13 مارچ 1948 و 3 اکتبر 1952 چه دلایلی باعث شدند تا سران حکومت بلوچستان در شهر «کلات -یا- قلات» در مرکز یا همان پایتخت «آزاد بلوچستان» وادار شدند تا الحاق سرزمین بلوچستان را به خاک پاکستان منظور کردند و در روز 14 اکتبر 1955 آن استقلال و سوورینیته ای- را که قسمتی از قوم بلوچ و سرزمین بلوچستان از صدها سال پیش به آن رسیده بود را فدای کشور تازه تأسیس شده پاکستان کردند؟.

دکتر موسی محمودزهی

بلوچی هزاران سال زبان قوم بلوچ بوده است وتا امروز به عنوان یک زبان زنده در رده ی دیگر زبانهای جهان ایستاده است. تقریبا تمام کتاب هایی که فهرستی از زبانهای دنیا را ارائه داده اند، از بلوچی به عنوان یک زبان زنده در زمره ی زبانهای دیگر یاد کرده اند.(کاتسز،صفحات 194و195).(1)

سیاهگ: قرات العین صدیقی –رجانک:

 ولید گربنی

"من شہ کالجا پیداگ إتاں، إسپیتیں گاڑییے أت، منا دستگیر إش کت، گوں سیاھیں پچّےءَ منی دیم إش گپت۔ منی دست إش بست أنت و رسگا منا جنگ إش بنا کت" 18 أپریل 2009ءَ شہ کوئٹہ چست بیتگیں عدنان بلوچ گشت۔ پدا گئیش ئی کت " گاڑی لٹ کٹ کنگءِ جاھےءَ اوشتات و اودا منا سرجمیں روچا کرنٹ إش جت کہ إیشیءِ سببا من شہ دوئیں پاداں لنگ بیتاں"۔
قول آئیا "شہ دستگیریا یک روچے رند ماں مستونگ یلہ دیگ و نادراھجاھا برگ بوتاں۔ پولیس ھمودا أت و شہ منی گالایگا پیسر درائینت إش کہ منا جنوکانءِ خلافا کئس ثبت کنگءِ ھچ عدزا آ نہ منّ أنت"۔
بلـّی توریں سیاسی دستگٹیانءِ سببا دستگیریں چاکر قمبرانیءِ براتزھگ عدنان بلوچ لٹ کٹ بیگا رند یلہ دیگ بوتگ، بلے چاکر قمبرانی و بلوچستانءِ دگہ صداں مردم أنگت بیگواہ أنت۔
26 مارچ 2009ءَ بلوچستان إسٹوڈنٹس آرگنائزیشن -آزاد کوئٹہءِ صدر شاھزیب بلوچ چکانپگ بوت۔ آئی بادے مروچی بیگواہ إنت۔ شاھزیبءِ برات اورنگزیب گشت کہ آ کوئٹہ 'سٹی' پولیس بنجاھا چکانپوکانءِ خلافا کئس ثبت کنگا شتگ أنت، بلے آ تچک تچکا گشگ بیتگ أنت کہ کئس ثبت کنگ نہ بیت۔ آئی گيئش کت "بلی توریں ما کلانیں کورٹا شکایت کتگ، بلے ھچ سرکاری مردم مارا کمک نہ کنگا إنت"۔
سٹی پولیس بنجاہءِ حسیب غفور گشت کہ شاھزیب بلوچءِ چکانپگ بیگءِ باروا آوانءِ گورا ھچ کئس ثبت نہ إنت۔ وھدے غفور گشگ بوت کہ پہ کئسءِ ثبت کنائینگا مردم آتکگ أنت و شما گامگیج نہ زرتگ، گڈا درائینت ئی " مئے گورا أگر کسے بہ یئت، گڈا ألـّما ما کئس ثبت کنیں۔ ألبت بہ گشاں کہ مئے بنجاہءِ 'حدود'ءَ ھچ کس گار نہ إنت"۔
یک دگہ پولیس بنجاھےءِ بُنپانا وتی نام چیر دات و مارا گشت "من ترا باز گشت وا نہ کناں، بلے ھو؛ لھتے براں شکایت آروکیں مردمانءِ چهر دیگ ألـّما سکّ إنت۔ ألبت ما ھچ کت نہ کنیں، مارا ھنچوش حکم دیگ بوتگ"۔
شاھزیبءِ یک دگہ ضیا نامیں براتےءَ گشت "مارا یاد ھم نہ إنت کہ ما گوں چنچو مردماں و چنچو برا ڈیک وارتگ۔ شہ سروزیر رئیسانیءَ بگر تاکہ رحمان ملک و گورنر مگسی گوں پھکاں ما ڈیک وارتگ۔ پھکاں مارا دل أڈی داتگ۔ ألبت تیوگیں حال کہ شاھزیبءِ باروا رستگ، آئیءِ سنگت رازق جمالدینیءَ مارا داتگ۔ رازق جمالدینی سئے ماہ ساریا چکانپگ بیتگ أت و ھنوگاں یلہ دیگ بیتگ۔ آئیا شاھزیب ماں بندیگجاھا دیستگ، ألبت مردمانءِ دیما شہ إے گپءِ ظاھر کنگا ترسگا إنت"۔
بی إس او –آزادءِ چیردستیں صدرءِ چیردست ذاکر مجید بلوچءَ گشت کہ اورنگزیبءِ سرجمیں گپ راست أنت۔ پدا گيئش ئی کت " بی إس او –آزادءِ باسکانءِ نیاما گاریں کس إیوکا شاھزیب بلوچ نہ إنت، إقبال بلوچ شہ 14 مارچ 2007ءَ دیم پہ إنگو گار إنت، مشتاق بلوچءَ ماھے بیت کہ شہ خضدارءَ چکانپگ بیتگ"۔
23 جولائی 2007ءَ چکانپگ و بیگواہ کنگ بیتگیتیں ذاکر مجید بلوچ گشت کہ 'إسٹبلشمنٹ' إنت کہ بلوچ سیاسی جھدکاراں کشگ و یا بندیگ کنگا إنت۔ آئیءِ گشگ إنت "مئے بازیں جھدکار پولیس، سیمسری فوج و فوجءِ دستا ماں کوئٹہ کشگ بیتگ أنت"۔
پاکستان یومن رائٹس کمیشن بلوچستانءِ صدر فرید أحمد گشت کہ صداں کس ھمے ڈولا چکانپگ و گار کنگ بیتگ أنت۔ ألبت آوانءِ گورا 150 کسانءِ نام ھست أنت، إیشیءِ سبب ھمے بوت کنت کہ ھمے مردمانءِ نام سیالاں آرتگ و ھؤر کنائینتگ أنت۔ هما مردمءِ نام هؤر کنگ إبیت کہ نام ئی آرگ بہ بیت۔
فرید أحمد گشت "ھنچوش کہ مئے گورا کسےءِ ناما آرگ إبیت، ما کلانیں کورٹءَ کئس ثبت کنائینیں۔ یا ما عاصمہ جھانگیرءِ سرا ناماں لاھورءَ راہ دییں۔ ھنوں ما جھد کنگائیں کہ کلانتریں کورٹءَ گاریں مردمانءِ کئسان پدا ظاھر بہ کنیں"۔
۔۔۔
گاریں مردمانءِ قصہ طالبانءِ خلافا پاکستانی جنگءِ جیڑوا گوں ھمردیا دیما روگا إنت۔ پاکستان و أمریکا ھر دواں گوں طالباں نزیکی کنگءِ باز جھد کت۔ ألبت بلوچاں سیاسی پڑا آرگءِ باروا ھنچیں جھدےءِ نہ بیگءِ خبر پہ مردماں سکّ إنت۔ گوں بلوچاں گپ ترانےءِ سوبینی گوں چکانپگ بیتگیں مردماں بندوک إنت۔ تناوھدی کہ إے مردم ظاھر کنگ نہ بیتگ أنت و أگر میارے زرتگ إش؛ قاضییےءِ دیما برگ نہ بیتگ نت؛ (گوں بلوچاں) ھچ گپ تران سوبین نہ بیت إنت۔

إنگریزی حالتاک ڈانءِ منـّتا۔

Rights reserved by www.balochinews.com