مکران سربلند

اسطورۀ شیر زنان بلوچ ؛ اسطوره ای که پایان ناپذیر است !
                  ***********************************************

 در تاریخ ملتها ، اسطوره های فراوانی وجود دارد ، که بسیاری از آنان بر تافته از خواستها و نیازهای ملتها بوده ؛ و صحت و صقم آن را به یقین نمیتوان باور داشت ؛ باور بسیاری از جوانان به این اسطوه های باور نکردنی ، بسیار  کمرنگ است . جوانانی که زحمت کاوش و تحقیق در دل اوراق تاریخ را به خود نمیدهند . اما چه با شکوه است که شاهد زندهُ چنین حماسه ها و اسطوره هایی در زندگی خویش باشیم . 
      

  

کاسترو ءَ دنیگا ھما چریکی ءِ ریش دیم ءَ انت ءُ بروت ھم نسائتگ انت . البت رنگش اسپیت ترّتگ. ءُ ھما چریکی پُچّ ءُپوشاک ءَ انت.ءُ سربازی کلاھے سر ءَ کنت

چنت سال ساری بی بی سی ءَ کاسترو ءِ چل پنچمی حکومتی ءِ بارو ءَ تامُر(فیلمے) پیش داشت کہ ورنائیں فیدل رستورانے ءَ رزان ءُ ھیران شودگ ءَ ات . رستوران ءِ منیجر ءُ مستر ءَ یک سھنے آئی ءَ پیش داشت ءُ آئی ءِ سر ءَ برآنز گپت کہ تو اے سھن شّر نہ شُشتگ . فیدل ءَ آ سھن کنورجاہ ءِ شیشگ ءَ جت ءُ درکپت .ءُ چہ ھما روچ ءَ پاتیستا ءِ ھلاپ ءَ پاد آتک .آئی ءَ بنگیج ءَ گوں یک دگہ سنگتے ءَ کوبا ءِ آشوب ءِ بُن ھشت ایرک

ایش انت لھتے مردمانی زند ھال
او منی میریں بلوچ تو باریں کدی پنجاپی ءُ پارسی ءِ گلامی ءِ چیلک ءَ چہ وتی گردن ءَلکوشے ءُ وت ءَ آزات کنے

 سیستان وبلوچستان سرزمین فرشتگان

 راشل زرگریان

نیکوکاری ازخداوند سئوال کرد: چگونه میشود با وجود این دنیای بیرحم وارد بهشت شد؟ خداوند به او پاسخ داد: بین گرگهای درنده گوسفندانی ارسال داشتم. چنانچه مایلی با خوبیها شاد باشی وبا بدیها مقابله کنی باید مانند کبوتر ساده ومثل مار عریان باشی. مگر نه اینکه خداوند انسان را ازروی احساس خود آفریده است؟ انسانی که بمانند خط کش راست ودرست است طعم تلخیها وتحقیرهای ناشایست را بمراتب بیش از دیگران تجربه خواهد کرد. شاید موقع آن فرار رسیده که درمقابل گرگهای انسان نما پوست خود را تغییر داد وازاصالت ذاتی در لحظات خاصی فاکتور گرفت وبمانند مار لخت وعور شد. من ازمردم بلوچستان بیان میکنم که ازسرشت پاکی یک کبوتر برخوردارند و متاسفانه درطی تاریخ قربانی گرگها وحیوانات انسان نمای دیگر شدند.

.

 

آ سرباز ,گنداوگ ( کسرکند) ءُ گِھ ءَ ھم شت انت. کراچی ءِ واتر ءَ سرچمگ ءِ سنگت وت ماں وت ءَ ھمتپاک نبوت انت سید ءَ کراچی یلہ دات ءُ دیم پہ مزن ھور ءَ شت.آئی ءَ وتی زند ءِ مزنین بھرے بحرین مشکت ءُ عرب امارات ءَ گوازینت ءُ پہ بلوچی زبان ءَ کار کت. ھموداں رنج ءِ ناجوڈی ءَ گپت ءُ بحرین ءَ بُرّ ءُبرین بوت. سستگین دستونک سیدءِ اولی کتاب انت کہ ھما وھدی چاپ ءُ شنگ بوتگ. بلوچی زبان ءِ اولی ناول نازُک سید ءَ نبیستگ. بلوچی زبان ءِ اولی لبز بلد ( دکشنری ) سید گنج سید ءِ بازیں سالانی جد ءُ جھد ءِ آسر انت کہ سید ھاشمی اکیڈمی ءَ کراچی ءَ چاپ ءُ شنگ کتگ .بلوچی سیاھگ ءِ راست نبیسگ یکّے چہ سید ءِ کتابانی نام انت کہ پہ بلوچی ءِ راست نبیسگ ءَ شریں رھشونیں. بلوچی زبان ءُ ادب کی تاریخ ماں اردو زبان ءَ بلوچی زبان ءِ جوانیں پٹّ پولی کاریں . سید ءَ ٢١ کتاب بلوچی زبان ءَ نبیستگ ءُ آئی ءَ وتی زند پہ بلوچی زبان ءَ ندر کت

۴ مارچ ١٩٧٨ ءِ روٹکّ ءَ سید ءَ ماں کراچی ءِ لیاری ءَ اے کوڑ ئیں دنیا یلہ دات ءُ شت ءُ وت ءَ نمیران کت . دانکہ بلوچ , بلوچی ءُ بلوچستان ھست سیید ھاشمی زندگ انت . سید ھاشمی ءِ مُدیمی وابجاہ میوہ شاہ ءِ گوّرستان جان آبادءِ رودراکی کش ءَ انت
بے وساں دست ءَ چہ مال ءُ سر شتگ

گوں منی ٹپّیں دلءَ دلبر شتگ
پتّراں پُلیناں پیچ ات مجلس ءِ
شپ چراگ ءُ ماھ ءِ ھمدرور شتگ
مرگ شومان انت کہ ارواہ منی
ھانُل ءِ ھمراھی ءَ پیسر شتگ
..............
سید وتی نبشتانکے َءَِ گوشیت : چہ مئے نزوری ءَ ایمن مہ بئت ,کہ اے گپّ ءَ ھر کس زانت ,کہ پیل گوں وتی مزنی ءَ ,مورے 

بند ءُ ماتکوہ ءُ تیھران درّان ءَ رواں
منزل ءَ برّ ءُ بیدھا ں سوچان ءَ رواں
دژمن ءِ ھونان پہ مڑا تنگان ءَ روان
یا دگہ سُھریں مادنے رندان ءَ رواں
...................:

گُل ءِ ملگوراں مسک ءُ امبریناں
کناں یات ءُ وتی کُلّ ءَ زریناں
زھیروں بیت پِر بنداں دو سے گال
اگاں بے گم بباں ٹپّاں کُدینآں
منی کُلّ ءِ چراگی ءَ بہ منّ ئے
ترا چہ ملکموت ءَ ھم زھیناں
من ءَ بسّ انت وتی لسّاہیں آھوگ
میارات پمن گوراں ماھلیناں
ترا مرچی پہ بانوری بگناں
بلے بیامن ترا وت سمبھیناں
....................

بے شک سید ھاشمی بیستمی کرن ءِ گُڈسری پنجاھیں سالاں یک شھد گالیں لچہ کارءُ بے دروریں ند کاریں.آئی ءَ بلوچی لبزانک ءَ یک نوکیں آشوبے آورتگ ءُ بلوچی شاعری ءَ نوکیں زندے بکشاتگ .راج دپتر اے ھبر ءِ گیشّ ءُ گیوار ءَ وت بکنت کہ سید زندگ انت یا مرتگ ؟
مُرتگاں ھانُل بیڑ پہ تو بُرتگ سکیّاں
کولیگ آ روچانی سید دراہ ءُ زندگ ات

چکانی دیوان                                                                              لیو ٹالستوی
                                                                                            -------------------
                                                                                             کریم بلوچ _ تهل                                          سئ مَـمّ

     یک جنکوے ، چه لوگ ءَ جنگل ءَ شت . جنگل ءَ راه ئی گار کت و راه ءِ شوهاز ءَ ، سرجناں بیت ، راه ئی ودی نه کت ، بلے جنگل ءَ ، لوگگ ئی ودی کت .
     دروازگ نیم پاچ ات ، آ چه دروازگ ءِ شم ءَ ، لوگ ءَ چار ات ، دبست ئی که __ لوگک ءَ هچ کس نیست ات ، مان بیت . اے سے مم ءِ لوگک ات .یکے پتین ات ، آئی اش میکاییل ایوانوویچ توار کت . آ ، مزنیں ، بونژا بونژیں ، و پر پٹینے ات . دومی مات این ات . چه پت ءَ کستر ات و " ناستاسیا پترونا " اش توار کرت. سومی کسانیں مملکے ات که " میشوتکا " اش توار کت . مماں لوگ ءَ نه اتنت. آ په تر و گرد و گولگ ءَ ، جنگل ءَ درکپتگ اتنت .
     لوگ ءَ دو کوٹی اتنت : یکے ورگ جاه و کن ورجاه ، دومی وابجاه ات . جنکو شت ورگ جاه ءَ ، و دیست ئی که میز و ٹیبل ءَ ، سے هیران ، چه موش ءَ پُرّ ایر اتنت . اولی هیران ، سک مزن ات ، و میکاییل ایوانوویچ ءِ هیران ات . دومی هیران ، کمے کستر ات و " ناستاسیا پترونا " ءِ هیران ات . سیمئ سبزیں هیران ، مملک ءِ هیران ات . هر هیران ءِ کش ءَ ، چمچه اے ایر ات: مزنینے ، درمیانی اے ، کسانینے .
      جنکو اول ءَ مستریں چمچه ءَ زرت و چه مستریں هیران ءِ موشان ئی وارت ؛ پدا درمیانی چمچه ئی زرت و چه درمیانی هیرانی وارت . پدا کستریں چمچه ئی زرت و چه سبزیں هیران ئی وارت. مملک ءِ موش و ورگ ، آیرا دوست تر بیت انت.
     جنکو ژند بیتگ ات ، لوٹت ئی که جاهے به نند ایت ؛ چارات ئی و دیست ئی که سے چارپادگ ، میز و ٹیبل ءِ کش ءَ ایر انت: یکے مزنینے ات ؛ اے پت ءِ چارپادگ ات، دومی کستر ات و ماتین ءِ چارپادگ و سیمی کسانکینے ات که سبزیں بالشتک ئی پر ات و مملک ءِ  چارپادگ ات .
     آ ، اول ءَ مستریں چارپادگ ءَ نشت ، کـَپت . پدا درمیانی چارپادگ ءَ نشت ، آرام نه ات و وشی نه بیت . گڑاں کسانکیں چارپادگ ءَ نشت ، وشی بیت و کندت ئی _ پرچا که آرام ات. آ ، سبزیں هیران ءَ زرت و وتی زاناں ایر کت و ورگ  ءَ گلائیش بیت . پهک ڈلگ ءِ موش ئی وارت انت و چارپادگ ءِ چنڈینگ ئی بنگیج کت .
     چارپادگ پرشت و ڈگار ءَ کپت. آ چه جاه ءَ پاد آتک ، چارپادگ ءِ چنڈ و بهران ئی زرت یک نیمگ کت انت و شت وابجاه ءِ کوٹی ءَ  . اوداں سے تهت ایر اتنت: سری مزنینے ات و میکاییل ایوانوویچ ءِ  وابجاه ات ، دومی درمیانی  اے ات _ ناستاسیا پترونا ءِ وابجاه و سیمی : کسانیں و مملک ءِ وابجاه ات. جنکو مزنیں تهت ءَ وپت ، سک پراه و سک مزن ات ؛ درمیانی تهت ءَ وپت ، سک برز ات؛ کسانیں تهت ءَ وپت _ تهت همائی ءِ برابر ات  و وپت و ، واب ئی کت.
     وهدے که مماں چه ڈن ءَ ، لوگ ءَ آتک انت ، شدیگ اتنت و لوٹت اش که وتی سبارگ و چاشت ءَ به ورانت . مزنیں مم وتی هیران زرت ، چارت ئی ممی گرّگی جت :
     _ کے منی هیران ءِ موش وارتگ انت ؟
     " ناستاسیا پترونا" هم وتی هیران و گلاس ءَ چارات و گرّ ات :
     _ کے چه منی هیران ءَ وارتگ ؟
     و مملک هم وتی هالیگیں هیران ءَ چار ات و نازرکیں آواز ءَ گوں کواراں و گـُرّاں بیت :
     _ کے منی گلاس ءِ دورو ، و پهک ورگ وارتگ انت ؟
     میکاییل ایوانوویچ وتی چارپادگ چار ات و چه هژم ءَ گرات :
     - کے منی چارپادگ ءَ نشتگ و چه وتی جاه ئی  سرینتگ ؟
     ناستاسیا پترونا هم وتی چارپادگ ءَ چار ات و گرنڈاں بیت :
     _ کے منی جاه ءَ نشتگ و جاه ئی مٹ کتگ؟
     مملک "میشوتکا هم وتی پرشتگیں چارپادگ  دیست ، گراں و کواراں بیت :
     _ کے منی چارپادگ ءَ نشتگ و پروشتگ ئی ؟
     مماں گراں و نرنڈاں ، دومی کت و کوٹی ، بزان وابجاه ءَ شت انت و مان بیت انت.
     _کے منی تهت و نپاد ءَ وپتگ ، و نپاد ئی گرنچ کتگ انت ؟
     میکاییل ایوانوویچ گوں گرّگ ءَ در رائینت.
     _ کے منی تهت و نپاد ءَ وپتگ بیتگ و نپادئی راست نه کتگ ؟ ماتیں مم ءَ گوئشت .
     "میشوتکا " چارپادگے پادان ءِ چیرا کت و وتی نپاد و گندل ءَ سر کپت و وتی نازرکیں آواز ءِ گون ءَ کوار ات :
     _ کے منی نپاد ءَ وپتگ  بیتگ ؟
     اناگت ءَ آ ، جنکو ءَ دیست . هنچیں کوکارئی کـَش ات که گوئش ئے آئیا تْروسَگ و بُرّ بُرّ کنگ انت :
     _ ایش انت آ ! آئیا بگر ات ، بگر ات ئی !  ایش انت آ ! ایش انت آ !  هَو ، هو ! بگر ات ئی !
     آ ، لوٹت که جنکو ءَ به گـَس ایت و گـَـٹ به گیپت . جنکو چه کوارگاں ، گڑ ات و چه واب ءَ جه سرّ ات . چمانی پچ کت انت . دیست ئی که مم انت و تاگ پچ انت ؛ چه تاگ ءَ ڈن ئی ، سِـٹ و جپ کت و هنوں مه تچ ایت  کدیں به تچ ایت و تتک . و مماں آیرا نه رسینت .

چکانی دیوان                          لیو ٹالستوی                                                 
 کریم بلوچ _ تهل
                                     " لیپیونشکا "

    یک پیرزال و یک پیر مردے هست ات که آهان ءَ چـُـک و بچے نیست ات . یک روچے پیرمرد ، ڈگار ءِ شوم کنگ ءَ شت و پیرزال ،لوگ ءَ نان ءِ پچگ و دیگ ءَ ، گلائیش بیت .پیرزال ءَ روگنی و سیسرکیں نان  پَهت ( پَتک ) انت و گوئشت ئی :
     _ اگں ما را چک و زهگے بوتیں ، په وتی پت ءَ نیں ، آ ، نگن و سیسرکاں برت ؛ هنوں من کئی گون ءَ  ، راه اش دیاں ؟
     اناگت ءَ چه لوکهاں ، کسانیں بچلکے دَر کـَپت و گوئشت ئی :
     _ سلامالیک منی دلدوستیں مات !...
     و پیرزال ءَ هیرانی ءَ جست کت و در رائینت :
     - چه کجا تو ، منی ننلیں بَچ _ ودی بیت ئے ؟ و تئی نام کے انت ؟
     و بچلک گوئشت :
     _ تو منی ماسی جان ، لوکهاں ، جلک ءَ رِست انت و چهرگ ءَ ایر کت انت، من همودان ودی بیتاں . منی نام " لیپیونشکا " انت . منی ماسی جان سیسرک و نگناں من ءَ بدئے ، من وتی پت اش سر کناں .
     پیرزال ءَ وش بیت و گوئشت :
     _ تو سر کت اش کنئے " لیپیونشکا " ؟
     _ هـو ، منی ماسی جان، سر اش کناں ...
     پیرزال روگنی و سیسرک ءِ ناناں ، دَزمالے ءَ بست انت و وتی بچلک ئی دات انت . لیپیونشکا ، آهاں زرت و ڈگار ءَ تچان بیت .
     ڈگار ءَ ، آئی ءِ راه ءَ برزیں بندے ودی بیت ؛آ ، کوکار کت :
     _ منی پت ، منی میریں پت ، من ءَ چه اے برزیں بند ءَ ، به گوازیں . من ترا په ، ورگ آرتگ.
     پیرمرد ءَ اشکت که چه ڈگار ءِ بنداں ، کسے آئیا  توار کنگ انت. شت آواز ءِ رندا و وتی بچ ءِ ودی کنگ ءَ ؛ ودی ئی کت و چه بندئی گوازینت و گوئشت ئی :
     _ تو منی بچ ، چه کو و چه کجا ئے ؟
     بچلک جواب دات :
     _ من منی پت ، ماں لوکهاں بیتگ اوں ، _ و پت ءَ ورگاں دات انت .
     پیر مرد ءَ نشت و ناهاری ءِ ورگ ءَ گلائیش بیت ، و بچلک گوئشت :
     _ منی پت ، من ءَ اجازت انت که من ڈگار ءَ شوم و ننگار به کناں  ؟
     و پیر مرد ءَ گوئشت :
     _ تو شوم کـَنـَـگ ءَ نه زان ئے و تئی دست ءَ نه بیت .
     بلے لیپیونشکا ، ننگار ءَ زرت و ڈگار ءِ شوم  جَـنـَــگ ءَ لـَـگّ ات. شوم جناں و شئیر جنان ات.
     چه همے ڈگار ءِ کش ءَ ، هزگاریں مردے گوزان ات ، دیست ئی که پیر مرد نشتگ و ناهاری ورگ انت ، بلے اپس ، تهنا ننگار کنان انت . هزگاریں مرد ءَ چه رکشه ءَ ایرکـَپت و پیر مرد ئی گوئشت :
     _ پیر مرد ، چون تئی اپس ، یک و تهنا ننگار کنگ و شوم جنان انت ؟
     و پیرمرد جواب دات :
     _ پرچا ، اوداں منی بچلک ننگار کناں و شئیر جنان انت .
     هَزگار و زرداریں مرد نزیک ءَ شت ؛ شئیری اشکت انت و "‌لیپیونشکا " ئی دیست .
     و هزگاریں مرد ءَ گوئشت :
     _ پیر مرد !  بچلک ءَ من ءَ پهای ءَ بدئے !
     پیر مرد ءَ جواب دات :
     تو چے گوئش ئے ، نه ، من کس ءَ په زر ءَ نه دیان ئی ؛ منی کس ، همے یکیں انت و بس.
     بلے " لیپیونشکا " پیر مرد ءِ گوش ءَ گوئشت :
     _ من ءَ بها بکن منی پت ، من چه آئی ءِ کرّ ءَ تچاں .
     پیر مرد گڑاں بچلک ءَ سودا کت و په سد روبل ءَ دات . هزگار و زردار ، زراں دات ، بچلک ئی زرت ؛ دزمال ءَ پیچت و کیسگ ءَ کت . هزگار ، شت لوگ ءَ ، و وتی جن ئی گوئشت :
     _ من پر تئی دل وشی ءَ  ، پر تو ٹیکی اے آرتگ !
    زال ءَ جست کت :
     _ چے اے باریں ؟ پیش ئی دار !
     هزگار ءَ دزمال چه کیسگ ءَ کش ات ،تل پچ ئی کرت ، دزمال ءَ هچ چی نیست ات . " لیپیونشکا " وهدان ات که وتی پت ءَ تتکگ ات .

چکانی دیوان                                                                              لیو ٹالستوی--------------
کریم بلوچ _ تهل

                                                    دو سَنگت

     دو سنگت ءَ ، لد و جنگل ءَ روان اتنت . ممے ، آهانی دیما ودی بیت و در کپت ، یکیں تتک و چه درچکے ءَ سرکپت و وتی چیر دات ، و  دومی راه ءَ سرا پَشت کپت. آئی ءِ دستا چیزے  و کارے نه بیتگ ات __ آ وت ءَ ڈگار ءَ سُٹ ات و ساه ءِ کشگ ئی بند کت ؛ که مرتگ .
    مم ، آئی ءِ وَٹ و کش ءَ آتک ، و بو کشاں بیت ؛ آ ساه ءِ کشگ ءَ بند کتگ ات .
    مم آئی ءِ دیم هم ، بو کت  ، پگر ئی کت که مرتگ و ویل ئی کت .
    وهدے که ممّ شُت ، آئی ءِ سنگت چه درچک ءَ ایر کَپت و کندت ئی :
    _ نوں ، چون باریں _ گوئشت ئی _ مم تئی گوش ءَ چے گوئشت ؟
    _ آ ، من ءَ گوئشت که ، بَرّیں و گندگیں مردماں هما انت  که ، ڈُکّ و سَکی ءِ وهد ءَ، چه سنگتاں تَچ انت و پُشت کن انت.

                                                  ***********
                                                   **********
                                                    *********
                                               
                                                 کور و شیر


    یک پیدایشتی کورے ، بینایینے ءَ جست کت : « شیر ءِ رنگ کجام انت ؟»
    بینا گوئشت : « شیر ءِ رنگ ، کاگد ءِ رنگ ءِ داب ءَ اسپیت انت. »
    کورءَ جست کت : « چون ، اے رنگ هنچو شپیت و آواز دنت وهدے که دست ئی پرکن ئے ، چو کاگد ءِ داب ءَ ؟»
    بینا گوئشت : « نه ، آ ، اسپیت انت هنچو آرت ءِ وڑ ءَ . »
    کور ءَ جست کت : « چون ، باریں ، اسپیت هنچو آرت ءِ داب ءَ  نرم انت و آرت ءِ داب ءَ شَپ ایت و رچ ایت ؟»
    بینا گوئشت : « نه ، آ تهنا اسپیت انت ، هنچو زمستان ءِ سیهڑ (" Seehar) و کرگوشک ءِ داب ءَ .»
    کور ءَ گوئشت : « چون اسپیت ، نرم و نرم مودیں  و نرم بُٹـینے چو کرگوشک و سیهڑ ءَ . »
    بینا گوئشت : « نه ، اسپیتیں رنگ ، دلجم و پَـکّ ، بَـرپ ( برف ) ءِ رنگ انت .»
    کور ءَ گوئشت : « چون آ ، برپ ءِ داب ءَ گـُوَهر و سارت انت ؟ »
    هـَو ، بینای ءَ چینچو دَروَر و مَـٹّ گوئشت انت ، بلے کور سَر پَد نه بیت که شیر ءِ اسپیتیں رنگ ، کجام انت .

                                           ٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭
                                                   ٭٭٭٭٭٭

نقش اقوام ایرانی در دمکراسی و مسئله بحث برانگیز فدرالیسم 

عبدالستار دوشوکی  

در اوایل ماه جاری اوریل جلسه دو روزه ای تحت عنوان حقوق بشر، دمکراسی و فدرالیسم در پارلمان اروپا برگزار شد که در آن بنده نیز شرکت و در مورد تمرکرزدایی و فدرالیسم سخنرانی کردم. در بیانیه پایانی این جلسه امده است: "شرکت کنندگان این جلسه بطور علنی و عمومی استلزام عملی و قاطع خود را از یکپارچگی و تمامیت ارضی ایران اعلام می دارند و صریحا هر نوع اتهام تجزیه طلبی را رد می کنند" ( ترجمه از متن انگلیسی بیانیه). علیرغم این بیانیه آشکار، متاسفانه عده ای از هموطنان به نیت احزاب و سازمان های وابسته به اقوام و ملیت های ایرانی نه تنها با دیده تردید می نگرند، بلکه نامنصفانه شک و ظن خود را به یقین تبدیل کرده و آنها را مستقیما متهم به "تجزیه طلبی" می کنند.

 شورایی که علنی انتخاب شده اما پشت پرده تصمیم می‌گیرد  

هرگز به مردم اعلام نشده است که هر یک از اعضای شورای شهر در چند کیته و کمیسیون عضو هستند و از چند جا حقوق و حق‌الجلسه دریافت می‌کنند. میزان هزینه‌های صرف شده برای مسافرتهای داخلی و گاه خارجی اعضا هیچگاه اعلام نشده است. فهرست اسامی کسانی که از شورا و شهرداری زمین دریافت کرده‌اند و دلایلی که چرا این افراد واجد شرایط دریافت زمین بوده‌اند ، تخفیفها و امتیازات خاص و دلایل آنها و چگونگی انتصابات درون شهرداری و دهها پرسش بی‌پاسخ دیگر ...
شورای شهر زاهدان در 20 اسفند 87 در یک اقدام غیرمنتظره جدلی شهردار زاهدان را برکنار کرد. مهندس ریگی فرد رئیس شورا می‌گوید جدلی استعفا داده است و جدلی مدعی است که شورا از او خواسته استعفای خود را جهت ارزیابی به شورا بدهد و نیم ساعت بعد بوسیله اس ام اس موافقت شورا را با استعفای وی اعلام کرده‌اند. علیرغم همه انتقاداتی که به مهندس جدلی وارد می‌شود اما نحوه برخورد با او بدون کوچکترین تقدیر و تشکری از خدمات وی و برکناری وی در آخرین روزهای سال جای تامل دارد.
انتخاب مهندس حسین‌زهی شهردار سابق خاش به عنوان شهردار زاهدان نیز حاکی از یک تصمیم غیرکارشناسی دیگر است. تصمیمی که مطمئنا عواملی بجز توانمندی مدیریتی آنهم برای اداره یک شهر بزرگ و مرکز استان در آن دخیل بوده‌اند. تصمیمی که آثار آن بزودی خود را در شهر زاهدان نشان خواهد داد.

اسلام سیاسی در بلوچستان ، پیشرفت یا پسگرد
                           *****************************************
    
 اسلام سیاسی در بلوچستان ، پدیده ای است که در دهه های اخیر در بلوچستان متبارز شده  به مساجد و مراکز دینی بلوچها رسوخ یافته است تا آنجا که روحانی روشنفکری از روحانیون بلوچ ، در مقابل اعیاد مهرگان و نوروز ایرانیان ، کردها ، تاجیکها و ... موضع گیری ای بس غلط نموده و در مقابل این اعیاد و جشنهای ملی مردم را ، به چشم حرام  ، گناه و...نگریسته است.

اگر ما بیاد بیاوریم که تا همین سی و اندی سال پیش ملا و روحانی بلوچ  ، جاودانه ملاموسی، که خوننده ای بی بدیل بود و باصدای اعجاب انگیزش تا روزهای پیری و آخرین لحظات عمرش به محافل ختنه و ازدواج جوانان بلوچ  طراوت و خوشی می بخشید و با صدای جذاب و گیرای خویش ، عشق به زندگی  را در دلها   می کاشت  ، تا روحانیونی که امروز غیر از صدای کریه نفرت و زجر  خواهان هیچ ندای دیگری نیستند ، تفاوتها بسیار است .
 اگر بزرگترین شعرای بلوچ ، درمقاطعی روحانیان بلوچ بوده اند ، همچون ملافاضل ، ملا بوهیر و یا مولوی عبدالله روانبد و... ، آنها همیشه  از فرهنگ مردمی ملت بلوچ الهام گرفته و آن را ستوده اند نه آنکه تابع احساسات و یا گرایشات سیاسی حاکم بر مذهب و...شوند ؛ از همینرو برای همیشه در تاریخ و در قلوب ملت بلوچ ماندگار شده اند.
 اسلام سیاسی که تابعی از آمیخته شدن مسائل مذهبی و دینی با قدرت سیاسی و ان هم در جهت تقویت و در حقیقت توجیه نوعی از اندیشه دینی است ، بسیار خطرناک و بسیار مخرب است . چرا که در درجه اول بنیاد گرایشات دینی و مذهب سیاسی؛ همانا تعصب مذهبی و اعتقاد به حذف دیگر اندیشه هاست  که ما تجربه آن را به عینه در ایران اسلامی و ... دیده ایم که بسیاری از همین اسلامیان اعم از شیعه و یا سنی به اسلامی بودن آن باور ندارند ، و برداشت این گروه نیز از مذهب ، از سوی طرف مقابل هم غیر اسلامی قلمداد خواهد شد و این نفی در نقی از تعبیر دین و مذهب سر دراز دارد و از سوی دیگر ما میدانیم که مکاتب سیاسی پیوسته در تحول ، دگرگونی و جابجایی میباشند ، حذف یک نظام و یا یک رژیم ، اگر مذهبی باشد ، ضربه ای بسیار مدهش به آن مذهب و  طرفدارانش خواهد بود ، که به سادگی آن را تحمل نخواهند کرد ، اما تحول در رژیم ها و نظامهای سیاسی درجهت بهتر ساختن شرایط زیست انسانها لازم است ، خواه از طریق انتخابات و تشکیل دولتهای جدید و یا تدوین قوانین شفاف تر  بهتر و یا حتی قوانین جدید و ... که اینها همه در تعارض با اسلام سیاسی و یا حتی حاکمیتهای ایدئولوژیک است.
  ما در دنیای امروز ، در احاطه اندیشه ها ، افکار ، مذاهب ، ایدئولوژیها ، علوم ، تمدنها ، فرهنگها ، روابط ، قوانین ، رسوم ، عنعنه ها و ... هستیم  و با همه آنها همسایه هستیم و زمانه به ما حکم میکند که میانه رو بوده و از حقوق همه ، همچون حقوق شخصی واجتماعی خود  دفاع نماییم نه اینکه از حقوق خویش دفاع و حقوق دیگران را پایمال نماییم ، در اینصورت این خود ما هستیم که در درجه اول حقوق و آزادیهای خویش را به مخاطره می اندازیم ... 
  با برخوردهای کور رژیم با اجتماع و جامعه بلوچستان ، این یک حقیقت محض است که جامعه و اجتماع بلوچستان شدیدا" سیاسی شده است ، این یک جنبه قضیه است و جانب دیگر آن همانا پدیدار شدن اسلام سیاسی در اجتماع بلوچستان است که میتواند بس مخرب  و خرد کننده باشد . اما به همان اندازه که اسلام در بلوچستان سیاسی شود ، بدلیل اینکه جنبه مخرب آن  در اجتماع ایران بر ملا شده و با حذف رژیم متحول خواهد شد ، حنای آن حتی در کوتاه مدت ،در بلوچستان نمیتواند پر رنگ باشد، پس همان بهتر که روحانیان بلوچ از چنین هرزه گذری خود داری نموده و مقام و جایگاه مذهب را در منطقه در سطح اسلام سیاسی تشیع تنزل ندهند.
 از جانب دیگر وظیفه روشنفکران بلوچ است که سطح آگاهی سیاسی جوانان بلوچ را بر بستر دانش های پذیرفته شده جهان معاصر ارتقا داده و از غلطیدن در دامهای احساسات مذهبی و دامن زدن به تضادهای کورملی و مذهبی که خواسته رژیم است اجتناب نمایند ، بلکه همانا خواسته های روشن خویش را که خواست هر انسان اندیشمند و آگاهی است ، مطرح و به میان مردم برده و روشنگری نمایند.
 ملت بلوچ نه خواهان ستم ملی بر ملتی دیگر ، بلکه خواهان حقوق برابر ملی برای خویش میباشد ، ملت بلوچ مخالف هیچ دین و هیچ مذهب و هیچ اندیشه ای نیست و نباید باشد ، بلکه همانا خواهان آزادی مذهبی برای خویش همانند دیگران است .
  اگر روجانیون بلوچ بدنبال اسلام سیاسی باشند ، آنان خویش را از جوانان در درجه اول و پس از آن از اجتماع منزوی خواهند نمود که این خیانت به جنبش ملی بلوچستان و  پس از آن سبب  طردشان از  جنبش خواهد شد.

                                                                      کریم بلوچ _ تهل

                

بلوچستان درگذر زمان -  قسمت ششم

       عبدالکریم بلوچ                                            

درقسمت  پنجم به آ نجا رسیده بودیم که سردار سعید خان شیرانزهی بخاطراختلاف شدیدی که 

بین اووخواهرزاده اش اسلام خان حاکم بنت بوجود آمده بود بسیار نگران میشود. تا آنجائیکه سردار در صدد تنبیه او بر میاید وجهت سرکوب وی به لشکرکشی بزرگی دست میزند.

ولی پیش از پرداختن بلشکر کشی سرداربه حوادثی که در این زمان اتفاق می افتد توجه بکنیم
برای دیدن ادامه مطلب اینجا را کلیک کنید