در پی سرشماری که دفتر محیط زیست و اداره کل حفاظت محیط زیست دراستان سیستان و بلوچستان انجام داده اند تعداد گاندو ها یا تمساح های پوزه کوتاه ایرانی دراین استان زندگی می کنند به ۲۰۰ راس رسیده است.
گاندو، حیوان خزنده ای است با جثه ای بزرگ که طول آن به سه متر و هشتاد هم می رسد. کلمه «گاندو» را اهالی سیستان و بلوچستان برای این نوع از کروکودیل های ایرانی انتخاب کرده اند. این حیوانات در آب های شیرین به سر می برند.
رییس اداره کل حفاظت محیط زیست استان سیستان و بلوچستان ضمن اعلام خبر کاهش تعداد این گاندوها گفته است که نسل این گونه کمیاب کروکودیل در معرض خطر است.
اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در گفت وگو با رادیو فردا نسبت به خطرات زیست محیطی که نسل تمساح های پوزه کوتاه ایرانی را تهدید می کند، هشدار می دهد.
رادیو فردا: نسل این حیوان در ایران با چه خطر یا خطراتی روبرو است؟
اسماعیل کهرم: این تمساح ها مخصوص آب شیرین هستند و در طول رودخانه های کرباز و کاجو در بلوچستان که برکه هایی یا به طور طبیعی یا توسط انسان، بوجود آمده زندگی می کنند و مهمترین مسئله ای که در زندگی اینها هست وجود آب است. وقتی که شش سال پیش و امسال هم سیستان و بلوچستان دچار خشکسالی شدند، این تهدید مستقیمی بود برای بقای این جانوران.
تهدید دوم توسط جانوران اهلی مثل سگ و حیوانات وحشی مانند شغال و روباه پیش می آید. این تمساح ها گودالی در ساحل رودخانه کنده و بعد در داخل آن تخم ریزی می کنند. حیوانات دیگر گودال را حفر می کنند و تخم ها و یا بچه های تازه درآمده را از داخل شن های ساحلی بیرون می آورند و می خورند.
- «یک فایده بسیار اساسی که (گاندوها)برای استان سیستان وبلوچستان دارد جنبه جلب توریست ها است. این کروکودیل که تا حدود سه متر و ۸۰ سانتیمتر رشد می کند به راحتی می تواند نظر مردم را جذب کند.»
اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست
مسئله دیگری که بسیار حائز اهمیت است آلودگی و یا خشک شدن این برکه ها است. کلیه جانوران اهلی و وحشی برای منبع آب آشامیدنی از این یرکه ها استفاده می کنند. در نتیجه وقتی به طرف فصل های گرم و خشک می رویم آب این برکه ها کاهش پیدا می کند.
آقای کهرم گفته می شود که تعداد این گاندوها به ۲۰۰ راس رسیده است. چه تعداد از این گاندوها در منطقه و یا در جهان وجود دارند؟
متاسفانه تعداد اینها بر اثر آن خشکسالی شش سال پیش، از پانصد راس رسیده به ۲۰۰ عدد. این جانور فقط در بنگلادش، هندوستان، قسمت هایی از پاکستان و ایران زندگی می کند. جمعیت این حیوان در سراسر جهان حدود دو هزار و ۴۰۰ راس بیشتر نیست که آنها هم در برکه هایی که در حال خشکی است در معرض خطر قرار دارند.
فایده این تمساح های پوزه کوتاه یا گاندو برای محیط زیست چیست؟
مهمترین فایده این است که یک حیوان شکارچی است. همان طوری که در زیستگاه های خشکی، ببر و شیر و پلنگ و عقاب فعال هستند و تعادل اکولوژیک منطقه را حفظ می کنند، اینها توی برکه ها و داخل رودخانه ها از ماهیان، قورباغه ها و کاپیتان گل استفاده می کنند و تعادل را حفظ می کنند.
ولی یک فایده بسیار اساسی که برای استان سیستان وبلوچستان دارد جنبه جلب توریست ها است. این کروکودیل که تا حدود سه متر و ۸۰ سانتیمتر رشد می کند به راحتی می تواند نظر مردم را جذب کند.
آقای کهرم چکار می شود کرد که از نابودی و کاهش نسل گاندوها جلوگیری شود؟
اتفاقا خیلی ساده است. دو تا عامل داریم که این ها را به خطر می اندازد. یکی همان خشکسالی که عرض کردم. برای جلوگیری از خشکسالی کافی است که چند تا بولدوزر برکه های عمیقتری را حفر کنند که آب بارندگی پائیز و زمستان اینها را پر کند تا با کم آبی مواجه نشوند. مسئله دیگر، حفاظت از لانه اینهاست.
وقتی اینها در لانه تخم گذاری کردند، اگر حفاظت کنیم، به عنوان مثال میله هایی بزنیم یا سیم خاردار که شغال و روباه و سگ اهلی و یا بزمجه نتوانند برود این تخم ها را بخورند، به راحتی اینها ۴۰، ۵۰ و حتی تا ۸۰ عدد تخم می گذارند. اگر از این تعداد نیمی از آنها هم در بیاید و اگر ۵۰ عدد آنها ماده تخم گذار باشند، متوجه می شوید که در یک فصل تاچه حد می توانیم جمعیت آنها را افزایش دهیم.
مسئله دیگری که وجود دارد، این است که جریان های تند آب بچه های اینها را می برد، در آخرین منطقه جنوب شرقی ایران، داخل آب شور می ریزد و از بین می روند.
طرحی را تقدیم اداره کل سیستان وبلوچستان کرده ایم که اگر گردش هایی را در ساحل رودخانه های کاجو و سرباز ایجاد کنیم که این حیوانات وقتی جریان تند آب دارد آنها را می برد بتوانند بروند و در داخل این خلیج های کوچک پناه بگیرند. این هم می تواند در حفظ جمعیت آنها خیلی موثر باشد.
اگر این اقدامات صورت گیرد به طور قطع در ظرف پنج یا شش سال می توانیم به راحتی جمعیت اینها را تا سه یا چهار برابر افزایش دهیم
۲۰۰تمساح پوزه کوتاه در سیستان و بلوچستان زندگی میکنند
مدیرکل اداره حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: اکنون ۲۰۰تمساح پوزه کوتاه موسوم به "گاندو" در این استان به عنوان تنها زیستگاه این گونه نادر حیوانی زندگی میکنند.
پرویز آرامنش روز سهشنبه در گفت وگو با ایرنا افزود: این حیوان بزرگترین خزنده ایرانی است که در منطقه حفاظت شده "باهوکلات" در رودخانه سرباز واقع در جنوب سیستان و بلوچستان به حیات خود ادامه میدهد.
وی گاندو را از گونههای کمیاب و بسیار ارزشمند جانوری موجود در کشور دانست.
او اظهار داشت: براساس اظهار نظر کارشناسان، تمساح پوزه کوتاه بازمانده خزندگانی است که در حدود ۲۶۵میلیون سال پیش میزیستند.
وی بیان کرد: در سفر استانی رییس جمهور به سیستان و بلوچستان، مرکز نگهداری تمساح پوزه کوتاه در شهرستان سرباز با اعتبار ۵۰۰میلیون ریال مورد بهرهبرداری قرارگرفت.
او ادامه داد: اکنون نوزاد گاندو در این مرکز نگهداری شده و سپس در تالابهای طبیعی رودخانه سرباز، کاجو و باهوکلات رهاسازی میشود.
مدیرکل حفاظت محیط سیستان و بلوچستان بیان کرد: این گونه جانوری یک بار در سال و هر مرحله ۲۵تا ۳۵عدد تخم میگذارد.
وی اظهار داشت: نوزاد تمساح پوزه کوتاه پس از سپری شدن مدت ۶۰روز از تخم خارج شده و طول آن پس از رسیدن به بلوغ کامل به سه و نیم متر میرسد